Koloniale macht en kennis (KNAW, 2025-2028)
Projectteam
Dr. Laurens de Rooy (projectleider) – curator & directeur Museum Vrolik (Amsterdam UMC), wetenschapshistoricus (biologie, geneeskunde, antropologie) met specifieke focus op geracialiseerde menselijke resten
Dr. Sadiah Boonstra – Directeur PT Culture Lab Consultancy, Jakarta, cultuurhistoricus, tentoonstellingsmaker (Universitas Gadjah Mada Yogyakarta, Melbourne University)
Dr. Caroline Drieënhuizen – sociaal- en cultuurhistoricus, erfgoedstudies (Open Universiteit, Heerlen)
Dr. Alana Helberg-Proctor – STS, antropologie van de geneeskunde en wetenschap, critical race studies (Universiteit van Amsterdam)
Prof. dr. Monika Kirloskar-Steinbach – filosoof, leerstoel Diversifying Philosophy (Vrije Universiteit Amsterdam)
Drs. Guus Pengel – coördinator Anton de Kom Leerstoel, cultuurmaker (Vrije Universiteit Amsterdam)
Dr. Robert-Jan Wille – wetenschapshistoricus (koloniale) natuurwetenschappen, wetenschapsprosopograaf (Universiteit Utrecht)
Samenvatting project
Het onderzoeksproject Koloniale Macht en Kennis (KMK) onderzoekt de rol van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) in het koloniale en slavernijverleden. Sinds haar oprichting in 1808 heeft de KNAW kennis verzameld en geproduceerd in nauwe samenhang met Nederlandse koloniën en daaraan verbonden koloniale praktijken, zoals het verzamelen van objecten, het bestuderen van mensen en natuur, en het exploiteren van kennis en grondstoffen. Dit onderzoek vraagt: hoe droegen de KNAW en haar leden bij aan deze processen, en hoe gaan we om met de doorwerking daarvan?
KMK bekijkt dit vanuit vier invalshoeken:
1. De rol van objecten en verzamelpraktijken
2. De ontwikkeling van ideeën over menselijkheid en noties van ‘ras’
3. Bijdrage van de wetenschap aan koloniale extractie
4. De betekenis van deze erfenissen voor hedendaagse kennis en samenlevingen behalve in Nederland ook in onder meer Indonesië, Suriname en Zuid-Afrika.
Het project combineert historisch archief- en objectonderzoek met gesprekken en documentaires waarin ook hedendaagse stemmen uit de voormalige koloniën aan bod komen. Zo wordt zichtbaar hoe wetenschap, macht en ongelijkheid samenhingen én hoe alternatieve perspectieven ruimte kunnen krijgen. Met publicaties, een documentaire en een tentoonstelling levert KMK bouwstenen voor een meer inclusieve en maatschappelijk bewuste benadering van wetenschap, waarmee de KNAW de kans krijgt haar positie als ‘stem en geweten’ van de Nederlandse wetenschap opnieuw vorm te geven.
