Slavernij & Gezondheid

De Nederlandse trans-Atlantische slavenhandel en slavernij heeft ruim tweehonderd jaar geduurd, vanaf het einde van de zeventiende eeuw tot 1873. Op 1 juli 1863 werd de slavernij bij wet afgeschaft in de koloniën van het Nederlands Koninkrijk, Suriname en het Caraïbische deel van het Nederlandse Koninkrijk. Om de 'schade' van de afschaffing voor de plantagehouders te beperken, werden tussen 1863 en 1873 tot slaaf gemaakte mensen nog 10 jaar lang op de plantages gehouden om te werken onder staatstoezicht. Tijdens het Herdenkingsjaar Slavernijverleden (1 juli 2023 tot 1 juli 2024) is er aandacht besteed aan het herdenken van de afschaffing 150 jaar geleden. Tijdens dit jaar was er ook aandacht voor de huidige doorwerking van het slavernijverleden en de Nederlandse en koloniale geschiedenis. Het project Gezondheidseffecten van slavernij stelt zich ten doel de doorwerking van de Trans-Atlantische slavernij en koloniale geschiedenis op de gezondheid van nazaten en zorg te onderzoeken, en wordt uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). De hoofd- en subvraag binnen dit project luiden: Wat is de huidige staat van kennis over de doorwerking van de slavernij en koloniale geschiedenis op de mentale en fysieke gezondheid van nazaten en de zorg in Nederland? Met subvraag: Welke beleidsaanbevelingen en handelingsperspectieven kunnen op basis van de beschikbare kennis gegeven worden? Om deze vragen te beantwoorden wordt deskonderzoek en veldonderzoek verricht: een literatuurstudie naar de impact van het slavernij- en koloniaal verleden op mentale en fysieke gezondheid en zorg in Nederland, alsook veldonderzoek bestaande uit interviews en focusgroepen met deskundigen en betrokkenen.

Funding: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)

Project period: Jan 2025 – Dec 2025

Team: Dr. Alana Helberg-Proctor (principal investigator), Drs. Aslihan Öztürk (previous research assistant)

Expert tegenlezers: Prof. dr. Amade M’charek (UvA), Dr. Esther Captain (KITLV), Drs. Glenn Helberg (psychiater), Dr. Joyce Browne (UMCU/UU), Prof. dr. Jet Bussemaker (EUR)

Begeleidingscommissie: Amber Kegel (voorzitter, VWS), Marlin Wagtmans (VWS), Pascal Nieskens (VWS), Decontee Shilue (VWS), Bob Harms (VWS), Dr. Petra Verdonk (VU), Prof. dr. Henry de Vries (AMC), Dr. Jim Zeegelaar (Flevoziekenhuis)

DOWNLOAD RAPPORT